Cauchy 积分定理是复变函数积分非常重要的结论
这不止指示了积分区域内的奇异点对于积分值的影响,也进一步揭示了可微的复变函数相较于可微的实变函数有根本上的不同
进一步,Cauchy 积分定理也将引出多个重要的结论,甚至是代数学基本定理

Cauchy 积分定理简单来说是

  • 在函数正则的区域内,任意闭路径的积分均为零

# Cauchy 积分定理

Cauchy 积分定理本身是更进一步的课程,例如泛函中讨论的对象。
但是单作为一种解决复变函数积分的技巧,以及导出许多重要结论所用的工具,我们可以只考虑数类特殊情况

让我们从三角剖分开始引入

定理 Cauchy 积分定理(三角形)
DCD \subset \mathbb C 为开集,f:DCf:D \to \mathbb C 正则
则对于任意闭三角形 D\triangle \subset D,有

f(z)dz=0\int_{\partial \triangle} f(z) \, dz = 0

证明(较长)

证明概要

  • 构造一系列嵌套的三角剖分
  • 确认闭区间嵌套定理
  • 通过一次近似计算函数

三角剖分构造
取三角形 \triangle 的各边中点连线,从而将 \triangle 分割为四个小三角形,记

=1234\triangle = \triangle^1 \cup \triangle^2 \cup \triangle^3 \cup \triangle^4

那么此时有

f(z)dz=i=14if(z)dz\int_{\partial \triangle} f(z) \, dz = \sum_{i=1}^4 \int_{\partial \triangle^i} f(z) \, dz

在右侧的四个积分中,取最大的那一个三角形,记其为 1\triangle_1,则有

14f(z)dz1f(z)dz\frac{1}{4} \left| \int_{\partial \triangle} f(z) \, dz \right| \leq \left| \int_{\partial \triangle_1} f(z) \, dz \right|

LL\triangle 的边长
根据中点分割,可以知道 1\triangle_1 的边长为 \frac{L}

归纳地,假设已经构造出 n=kn=k 的三角形 k\triangle_k,则可以通过同样的方法,得到 k\triangle_k 的四个小三角形,并取其中积分最大的一个,记为 k+1\triangle_{k+1},则有

14kf(z)dzk+1f(z)dz\frac{1}{4} \left| \int_{\partial \triangle_k} f(z) \, dz \right| \leq \left| \int_{\partial \triangle_{k+1}} f(z) \, dz \right|

这样一来,我们就得到了一个嵌套的三角形序列 {n}\{\triangle_n\},其中

  • 12\triangle \supset \triangle_1 \supset \triangle_2 \supset \cdots
  • n\partial \triangle_n 的边长为 \frac{L}

闭区间嵌套定理
对于各个 nn,取 znnz_n \in \triangle_n,则由于

m>nzmznL2n0(n)m \gt n \implies |z_m - z_n| \leq \frac{L}{2^n} \to 0 \ (n \to \infty)

所以 {zn}\{z_n\} 为 Cauchy 列,由于 C\mathbb C 完备且三角形是闭的,存在 z0Cz_0 \in \mathbb C,使得 znz0z_n \to z_0 \in \triangle

此时

z0n=1nz_0 \in \bigcap_{n=1}^{\infty} \triangle_n

现在证明唯一性,假设 z0n=1nz_0' \in \bigcap_{n=1}^{\infty} \triangle_n,则

nN,z0,z0nz0z0L2n0(n){}^\forall n \in \mathbb N,\ z_0, z_0' \in \triangle_n \implies |z_0 - z_0'| \leq \frac{L}{2^n} \to 0 \ (n \to \infty)

所以 z0=z0z_0 = z_0',唯一性得证

函数近似
任取 ε>0\varepsilon \gt 0,由于 ff\triangle 上正则,且 z0z_0 \in \triangle,所以 ffz0z_0 处可微,这意味着

r>0,zD(z0,r)s.t.f(z)f(z0)f(z0)(zz0)εzz0{}^\exist r \gt 0,\ {}^\forall z \in D(z_0,r) \quad s.t. \quad |f(z) - f(z_0) - f'(z_0)(z - z_0)| \leq \varepsilon |z - z_0|

LnL_nn\triangle_n 的边长,则因为 Ln=L2n0L_n = \frac{L}{2^n} \to 0,所以

n0N,nN,s.t.nn0Ln<r{}^\exists n_0 \in \mathbb N,\ {}^\forall n \in \mathbb N, \quad s.t. \quad n \geq n_0 \implies L_n \lt r

注意到 znzz0Lnz \in \partial \triangle_n \implies |z - z_0| \leq L_n,所以当 nn0n \geq n_0 时,有

nf(z)f(z0)f(z0)(zz0)dz=nf(z)dzf(z0)ndzf(z0)n(zz0)dz=nf(z)dz\begin{aligned} \int_{\partial \triangle_n} f(z) - f(z_0) - f'(z_0)(z - z_0) \, dz &= \int_{\partial \triangle_n} f(z) \, dz - f(z_0) \int_{\partial \triangle_n} dz - f'(z_0) \int_{\partial \triangle_n} (z - z_0) \, dz \\ &= \int_{\partial \triangle_n} f(z) \, dz \end{aligned}

所以进一步得到

nf(z)dz=nf(z)f(z0)f(z0)(zz0)dzLnmaxznf(z)f(z0)f(z0)(zz0)LnεLn=εL24n\begin{aligned} \left| \int_{\partial \triangle_n} f(z) \, dz \right| &= \left| \int_{\partial \triangle_n} f(z) - f(z_0) - f'(z_0)(z - z_0) \, dz \right| \\ &\leq L_n \cdot \max_{z \in \partial \triangle_n} |f(z) - f(z_0) - f'(z_0)(z - z_0)| \\ &\leq L_n \cdot \varepsilon \cdot L_n \\ &= \varepsilon \frac{L^2}{4^n} \end{aligned}

这意味着

0f(z)dz4nnf(z)dzεL20 \leq \left| \int_{\partial \triangle} f(z) \, dz \right| \leq 4^n \cdot \left| \int_{\partial \triangle_n} f(z) \, dz \right| \leq \varepsilon L^2

由于 ε\varepsilon 任意,故

f(z)dz=0\int_{\partial \triangle} f(z) \, dz = 0

\square

这样一来就得到了:在正则的区域内,任意闭三角形的边界积分均为零
但是实际上,Cauchy 积分定理允许区域内出现有限的奇点,条件退化至在奇点上连续

命题
DCD \subset \mathbb C 为开集,f:DCf:D \to \mathbb C 连续
ffD{p}D \setminus \{p\} 正则,其中 pDp \in D
则对于任意闭三角形 D\triangle \subset D,有

f(z)dz=0\int_{\partial \triangle} f(z) \, dz = 0

证明

选取任意闭三角形 D\triangle \subset D 固定,点 pp 需要分类讨论

  • 情况 1:p∉p \not\in \triangle
  • 情况 2:pp\triangle 的顶点
  • 情况 3:pp \in \partial \triangle 且非顶点
  • 情况 4:pp \in \triangle^\circ

情况 1
此时由于 D{p}\triangle \subset D \setminus \{p\} 位于正则区域内,直接应用闭三角形 Cauchy 积分定理即可

情况 2
记三角形 \triangle 的顶点为 A,B,CA,B,C,不妨设 p=Ap = A
在边 ABAB 上取一点 xx,在边 ACAC 上取一点 yy,连接各个点,将三角形内部分割为三个三角形

  • 1\triangle_1,顶点为 y,B,Cy,B,C
  • 2\triangle_2,顶点为 x,y,Bx,y,B
  • 3\triangle_3,顶点为 A,x,yA,x,y

那么显然有 p∉1,2p \not\in \triangle_1,\ \triangle_2,所以化归到情况 1,得到

1f(z)dz=0,2f(z)dz=0\int_{\partial \triangle_1} f(z) \, dz = 0,\quad \int_{\partial \triangle_2} f(z) \, dz = 0

根据积分的基本性质,有

f(z)dz=1f(z)dz+2f(z)dz+3f(z)dz=3f(z)dz\int_{\partial \triangle} f(z) \, dz = \int_{\partial \triangle_1} f(z) \, dz + \int_{\partial \triangle_2} f(z) \, dz + \int_{\partial \triangle_3} f(z) \, dz = \int_{\partial \triangle_3} f(z) \, dz

3=(x,y)\triangle_3 = \triangle(x, y),考虑让 x,ypx,y \to p

首先如果设 L(x,y)L(x, y)(x,y)\triangle(x,y) 的边长,则有

L(x,y)=xp+yp+xy2xp+2ypL(x,y) = |x - p| + |y - p| + |x - y| \leq 2|x - p| + 2|y - p|

另外,由于 ffpp 处连续,

δ>0,zD(p,δ)s.t.f(z)f(p)1f(z)f(p)+1{}^\exists \delta \gt 0,\ {}^\forall z \in D(p,\delta) \quad s.t. \quad |f(z) - f(p)| \leq 1 \implies |f(z)| \leq |f(p)| + 1

所以

maxz(x,y)f(z)f(p)+1\max_{z \in \triangle(x,y)} |f(z)| \leq |f(p)| + 1

综上,有

(x,y)f(z)dzmaxz(x,y)f(z)L(x,y)(f(p)+1)(2xp+2yp)0(x,yp)\begin{aligned} \left| \int_{\partial \triangle(x,y)} f(z) \, dz \right| &\leq \max_{z \in \triangle(x,y)} |f(z)| \cdot L(x,y) \\ &\leq (|f(p)| + 1) \cdot (2|x - p| + 2|y - p|) \to 0 \quad (x,y \to p) \end{aligned}

所以

f(z)dz=limx,yp(x,y)f(z)dz=0\int_{\partial \triangle} f(z) \, dz = \lim_{x,y \to p} \int_{\partial \triangle(x,y)} f(z) \, dz = 0

情况 3
连接三角形内各个点,将三角形内部分割为以 pp 为顶点的两个三角形 1,2\triangle_1,\ \triangle_2,那么化归到情况 2,得到

1f(z)dz=2f(z)dz=0\int_{\partial \triangle_1} f(z) \, dz = \int_{\partial \triangle_2} f(z) \, dz = 0

所以

f(z)dz=1f(z)dz+2f(z)dz=0\int_{\partial \triangle} f(z) \, dz = \int_{\partial \triangle_1} f(z) \, dz + \int_{\partial \triangle_2} f(z) \, dz = 0

情况 4
取某个顶点与 pp 作直线,将三角形内部分割为两个三角形 1,2\triangle_1,\ \triangle_2,那么化归到情况 3,得到

1f(z)dz=2f(z)dz=0\int_{\partial \triangle_1} f(z) \, dz = \int_{\partial \triangle_2} f(z) \, dz = 0

所以

f(z)dz=1f(z)dz+2f(z)dz=0\int_{\partial \triangle} f(z) \, dz = \int_{\partial \triangle_1} f(z) \, dz + \int_{\partial \triangle_2} f(z) \, dz = 0

\square

对于任意有限个奇点的情况,可以通过多次应用上述命题得到


在完成闭三角形的铺垫后,就可以对应用上最为广泛的情况进行证明了。

定义
DCD \subset \mathbb C,若

z0D,zD,t[0,1],s.t.tz0+(1t)zD{}^\exists z_0 \in D,\ {}^\forall z \in D,\ {}^\forall t \in [0,1],\quad s.t. \quad t z_0 + (1 - t) z \in D

则称 DD星形集z0z_0星形中心

一个特别的星形集情况是凸集

定义
DCD \subset \mathbb C,若

zD,wD,t[0,1],s.t.tz+(1t)wD{}^\forall z \in D,\ {}^\forall w \in D,\ {}^\forall t \in [0,1],\quad s.t. \quad t z + (1 - t) w \in D

则称 DD凸集

让我们在星形集上考虑 Cauchy 积分定理

定理 星形集下的 Cauchy 积分定理
DCD \subset \mathbb C 为星形集
f:DCf:D \to \mathbb C 连续,且在 D{p}D \setminus \{p\} 正则,其中 pDp \in D
则对于任意闭路径 γD\gamma \subset D,有

γf(z)dz=0\int_{\gamma} f(z) \, dz = 0

证明

概要:如果能找到 ff 的原始函数,那么根据复变函数微积分基本定理即可证明

由于 DD 为星形集,取星形中心 z0Dz_0 \in D,则

zD,t[0,1],s.t.γz(t):=tz0+(1t)zD{}^\forall z \in D,\ {}^\forall t \in [0,1],\quad s.t. \quad \gamma_z(t) := t z_0 + (1 - t) z \in D

利用这个线段定义

F(z):=γzf(w)dw,zDF(z) := \int_{\gamma_z} f(w) \, dw, \qquad z \in D

以下证明 FFffDD 上的原函数

任取 w0Dw_0 \in D 固定,由于 DD 是开集,

r>0,s.t.D(w0,r)D{}^\exists r \gt 0,\quad s.t. \quad D(w_0,r) \subset D

对于任意 wD(w0,r),ww0w \in D(w_0,r),\ w \neq w_0,因为 z0,w0,wz_0, w_0, w 构成了一个三角形,记各个边分别为 γz0,γw0,γw\gamma_{z_0},\ \gamma_{w_0},\ \gamma_w,则根据闭三角形 Cauchy 积分定理,有

γz0f(z)dz+γw0f(z)dzF(w0)+γwf(z)dz=0\int_{\gamma_{z_0}} f(z) \, dz + \underbrace{\int_{\gamma_{w_0}} f(z) \, dz}_{F(w_0)} + \int_{-\gamma_w} f(z) \, dz = 0

所以

F(w)F(w0)=γwf(z)dzF(w) - F(w_0) = \int_{\gamma_w} f(z) \, dz

其中,注意到

γw1dz=E(γw)S(γw)=w0w\int_{\gamma_w} 1 \, dz =E(\gamma_w) - S(\gamma_w) = w_0 - w

所以

F(w)F(w0)ww0f(w0)=1ww0γwf(z)f(w0)dz1ww0maxzγwf(z)f(w0)γw1dz=maxzγwf(z)f(w0)\begin{aligned} \left| \frac{F(w) - F(w_0)}{w - w_0} - f(w_0) \right| &= \frac{1}{|w - w_0|} \cdot \left| \int_{\gamma_w} f(z) - f(w_0) \, dz \right| \\ &\leq \frac{1}{|w - w_0|} \cdot \max_{z \in \gamma_w^*} |f(z) - f(w_0)| \cdot |\int_{\gamma_w} 1 \, dz| \\ &= \max_{z \in \gamma_w^*} |f(z) - f(w_0)| \end{aligned}

任取 ε>0\varepsilon \gt 0,由于 ffw0w_0 处连续,

δ(0,r),wD(w0,δ)s.t.f(w)f(w0)ε{}^\exists \delta \in (0,r),\ {}^\forall w \in D(w_0,\delta) \quad s.t. \quad |f(w) - f(w_0)| \leq \varepsilon

所以对于 wD(w0,δ){w0}{}^\forall w \in D(w_0,\delta) \setminus \{w_0\},有

F(w)F(w0)ww0f(w0)maxzγwf(z)f(w0)ε\left| \frac{F(w) - F(w_0)}{w - w_0} - f(w_0) \right| \leq \max_{z \in \gamma_w^*} |f(z) - f(w_0)| \leq \varepsilon

由于 ε\varepsilon 任意,故

F(w0)=limww0F(w)F(w0)ww0=f(w0)F'(w_0) = \lim_{w \to w_0} \frac{F(w) - F(w_0)}{w - w_0} = f(w_0)

\square

# 积分符号的交换

仅供确认用,提供积分符号的交换条件

命题 积分与极限的交换
γ\gamma^* 为路径
fnf_nγ\gamma^* 上连续,且 fnnff_n \xrightarrow{n \to \infty} f 一致收敛

limnγfn(z)dz=γf(z)dz\lim_{n \to \infty} \int_\gamma f_n(z) \, dz = \int_\gamma f(z) \, dz

证明

由于 fnf_nγ\gamma^* 上连续,所以可积分,一致收敛给出

γfn(z)dzγf(z)dzγfn(z)f(z)dzmaxzγfn(z)f(z)γdz0(n)\begin{aligned} \left| \int_\gamma f_n(z) \, dz - \int_\gamma f(z) \, dz \right| &\leq \int_\gamma |f_n(z) - f(z)| \, dz \\ &\leq \max_{z \in \gamma^*} |f_n(z) - f(z)| \cdot \int_\gamma dz \\ &\to 0 \quad (n \to \infty) \end{aligned}

\square

命题 积分与级数的交换
γ\gamma 为路径
fnf_nγ\gamma 上连续,且级数 n=1fn\sum\limits_{n=1}^{\infty} f_n 一致收敛

γ(n=1fn(z))dz=n=1(γfn(z)dz)\int_\gamma \left( \sum_{n=1}^{\infty} f_n(z) \right) dz = \sum_{n=1}^{\infty} \left( \int_\gamma f_n(z) \, dz \right)

证明

mNm \in \mathbb N,设

Fm(z):=n=1mfn(z),F(z):=n=1fn(z)F_m(z) := \sum_{n=1}^m f_n(z),\qquad F(z) := \sum_{n=1}^{\infty} f_n(z)

由于各个 FmF_m 连续,且 FmmFF_m \xrightarrow{m \to \infty} F 一致收敛,所以根据积分与极限的交换,有

γF(z)dz=limmγFm(z)dz\int_\gamma F(z) \, dz = \lim_{m \to \infty} \int_\gamma F_m(z) \, dz

另外,由于积分是线性的,所以

γFm(z)dz=n=1m(γfn(z)dz)\int_\gamma F_m(z) \, dz = \sum_{n=1}^m \left( \int_\gamma f_n(z) \, dz \right)

综上,有

γ(n=1fn(z))dz=limmn=1m(γfn(z)dz)=n=1(γfn(z)dz)\int_\gamma \left( \sum_{n=1}^{\infty} f_n(z) \right) dz = \lim_{m \to \infty} \sum_{n=1}^m \left( \int_\gamma f_n(z) \, dz \right) = \sum_{n=1}^{\infty} \left( \int_\gamma f_n(z) \, dz \right)

\square

积分与微分的交换的一般情况需要在函数解析的框架下讨论,现在先考虑特殊情况

命题 积分与微分的交换
γ\gamma 为路径
ffγ\gamma^* 上连续,设

F(z):=γzf(w)wzdw,z∉γF(z) := \int_{\gamma_z} \frac{f(w)}{w - z} \, dw,\quad z \not\in \gamma^*

FFCγ\mathbb C \setminus \gamma^* 上正则,且

ddzF(z)=γzf(w)(wz)2dw\frac{d}{dz} F(z) = \int_{\gamma_z} \frac{f(w)}{(w - z)^2} \, dw

证明

任取 z0Cγz_0 \in \mathbb C \setminus \gamma^* 固定,对于足够近的 zCγ,zz0z \in \mathbb C \setminus \gamma^*,\ z \neq z_0,有

F(z)F(z0)zz0γzf(w)(wz0)2dw=γzf(w)[1zz0(1wz1wz0)1(wz0)2]dw=γzf(w)(1(wz)(wz0)1(wz0)2)dw=γzf(w)zz0(wz)(wz0)2dwzz0maxwγf(w)γz1wzwz02dw0(zz0)\begin{aligned} \frac{F(z) - F(z_0)}{z - z_0} - \int_{\gamma_z} \frac{f(w)}{(w - z_0)^2} \, dw &= \int_{\gamma_z} f(w) \cdot \left[ \frac{1}{z - z_0} \left( \frac{1}{w - z} - \frac{1}{w - z_0} \right) - \frac{1}{(w - z_0)^2} \right] dw \\ &= \int_{\gamma_z} f(w) \cdot \left( \frac{1}{(w - z)(w - z_0)} - \frac{1}{(w - z_0)^2} \right) dw \\ &= \int_{\gamma_z} f(w) \cdot \frac{z - z_0}{(w - z)(w - z_0)^2} \, dw \\ &\leq |z - z_0| \cdot \max_{w \in \gamma^*} |f(w)| \cdot \int_{\gamma_z} \frac{1}{|w - z| \cdot |w - z_0|^2} \, dw \\ &\to 0 \quad (z \to z_0) \end{aligned}

所以

F(z0)=limzz0F(z)F(z0)zz0=γzf(w)(wz0)2dwF'(z_0) = \lim_{z \to z_0} \frac{F(z) - F(z_0)}{z - z_0} = \int_{\gamma_z} \frac{f(w)}{(w - z_0)^2} \, dw

\square

回顾在微积分基本定理的部分给出的积分示例

zz0=r1(zz0)ndz={0,n12πi,n=1\int_{|z - z_0| = r} \frac{1}{(z - z_0)^n} \, dz = \begin{cases} 0, &n \neq 1 \\ 2\pi i, &n = 1 \end{cases}

在当时的计算中,由于分母给出的极点刚好与路径圆心一致,这使得计算验证非常简单。
如果分母的极点与路径圆心不一致,情况会变得复杂起来。为了解决这个问题,我们可以利用积分与级数交换的结论

示例

zz0=r1zz1dz={0,z1z0>r2πi,z1z0<r\int_{|z - z_0| = r} \frac{1}{z - z_1} \, dz = \begin{cases} 0, & |z_1 - z_0| \gt r \\ 2\pi i, & |z_1 - z_0| \lt r \end{cases}

证明

(当 z1z0>r|z_1 - z_0| \gt r 时)
即奇点不处于路径内部,z1∉D(z0,r)z_1 \not\in \overline{D(z_0,r)}
根据闭圆域 Cauchy 积分定理,有

zz0=r1zz1dz=0\int_{|z - z_0| = r} \frac{1}{z - z_1} \, dz = 0

(当 z1z0<r|z_1 - z_0| \lt r 时)
利用一致收敛的级数与积分符号的交换,有

zz0=r1zz1dz=zz0=r1(zz0)(z1z0)dz=zz0=r1zz011z1z0zz0dz=zz0=r1zz0n=0(z1z0zz0)ndz=n=0(z1z0)nzz0=r1(zz0)n+1dz\begin{aligned} \int_{|z - z_0| = r} \frac{1}{z - z_1} \, dz &= \int_{|z - z_0| = r} \frac{1}{(z - z_0) - (z_1 - z_0)} \, dz \\ &= \int_{|z - z_0| = r} \frac{1}{z - z_0} \cdot \frac{1}{1 - \frac{z_1 - z_0}{z - z_0}} \, dz \\ &= \int_{|z - z_0| = r} \frac{1}{z - z_0} \cdot \sum_{n=0}^{\infty} \left( \frac{z_1 - z_0}{z - z_0} \right)^n \, dz \\ &= \sum_{n=0}^{\infty} (z_1 - z_0)^n \cdot \int_{|z - z_0| = r} \frac{1}{(z - z_0)^{n+1}} \, dz \end{aligned}

从而化归到了奇点与路径圆心一致的情况,根据之前的示例可以知道该积分等于 00 当且仅当 n0n \neq 0,所以最终得到

zz0=r1zz1dz=2πi\int_{|z - z_0| = r} \frac{1}{z - z_1} \, dz = 2\pi i

\square

# Cauchy 积分公式

定理 Cauchy 积分定理(闭圆域)
z0C,r>0z_0 \in \mathbb C, r \gt 0
函数 ff 在闭圆域 D(z0,r)\overline{D(z_0,r)} 上正则
令曲线 γ(t)=z0+reit,t[0,2π]\gamma(t) = z_0 + r e^{it},\ t \in [0,2\pi]
那么对于任意 zD(z0,r)z \in D(z_0,r),有

f(z)=12πiγf(w)wzdwf(z) = \frac{1}{2\pi i} \int_{\gamma} \frac{f(w)}{w - z} \, dw

证明

任取 zD(z0,r)z \in D(z_0,r),定义函数

g(w)={f(w)f(z)wz,wzf(z),w=zg(w) = \begin{cases} \frac{f(w) - f(z)}{w - z}, & w \neq z \\ f'(z), & w = z \end{cases}

我们证明 ggD(z0,r)\overline{D(z_0,r)} 上连续,且在 D(z0,r){z}\overline{D(z_0,r)} \setminus \{z\} 上正则

wzw \neq z,则分母不为 00 显然可以得到 gg 在该点正则
考虑 wzw \to z,此时根据 ff 的正则性有

g(w)=f(w)f(z)wzf(z)=g(z)g(w) = \frac{f(w) - f(z)}{w - z} \to f'(z) = g(z)

所以 ggD(z0,r)\overline{D(z_0,r)} 上连续

进一步得到 ggD(z0,r){z}\overline{D(z_0,r)} \setminus \{z\} 上正则,那么对闭圆域应用星形集下的 Cauchy 积分定理,有

0=γg(w)dw=γf(w)f(z)wzdw=γf(w)wzdwf(z)γ1wzdw\begin{aligned} 0 &= \int_{\gamma} g(w) \, dw \\ &= \int_{\gamma} \frac{f(w) - f(z)}{w - z} \, dw \\ &= \int_{\gamma} \frac{f(w)}{w - z} \, dw - f(z) \int_{\gamma} \frac{1}{w - z} \, dw \end{aligned}

得到

f(z)=12πiγf(w)wzdwf(z) = \frac{1}{2\pi i} \int_{\gamma} \frac{f(w)}{w - z} \, dw

\square

# 路径连续变形

第一个 Cauchy 积分定理导出的结论是在星形集上,积分路径的连续变形不改变积分值

定理 路径连续变形
DCD \subset \mathbb C 为星形集
ffDD 上连续,且在 D{p}D \setminus \{p\} 上正则,其中 pDp \in D
对于两条路径 γ1,γ2D\gamma_1,\ \gamma_2 \subset D,若两路径起点和终点一致,即

S(γ1)=S(γ2),E(γ1)=E(γ2)S(\gamma_1) = S(\gamma_2),\quad E(\gamma_1) = E(\gamma_2)

那么有

γ1f(z)dz=γ2f(z)dz\int_{\gamma_1} f(z) \, dz = \int_{\gamma_2} f(z) \, dz

证明

如果设

γ=γ1(γ2)\gamma = \gamma_1 \vee (-\gamma_2)

则显然 γ\gamma 为闭路径,应用 Cauchy 积分定理有

γf(z)dz=0\int_{\gamma} f(z) \, dz = 0

所以

γ1f(z)dz=γ2f(z)dz=γ2f(z)dz\int_{\gamma_1} f(z) \, dz = - \int_{-\gamma_2} f(z) \, dz = \int_{\gamma_2} f(z) \, dz

\square

其中最常用的是圆周路径的变形,圆周的路径变形可以不要求起点和终点一致,只需要保证在正则的区域内连续变形即可

命题 圆周路径的变形
取开集 DCD \subset \mathbb C
DD 内的一个圆周路径 γ(θ)=z0+Reiθ,θ[0,2π]\gamma(\theta) = z_0 + R e^{i\theta},\ \theta \in [0,2\pi]
取第二个圆心和半径 z1D(z0,R),0<r<Rz1z0z_1 \in D(z_0,R),\ 0 \lt r \lt R - |z_1 - z_0|

若函数 ffD(z0,R)D(z1,r)\overline{D(z_0,R)} \setminus D(z_1,r) 上正则,并定义

H(s,θ):=γs(θ)=zs+Rseiθ,s[0,1],θ[0,2π]H(s, \theta) := \gamma_s(\theta) = z_s + R_s e^{i\theta},\quad s \in [0,1],\ \theta \in [0,2\pi]

其中

{zs:=(1s)z0+sz1Rs:=(1s)R+sr\begin{cases} z_s := (1 - s) z_0 + s z_1 \\ R_s := (1 - s) R + s r \end{cases}

则有

γsf(z)dz=γtf(z)dz,s,t[0,1]\int_{\gamma_s} f(z) \, dz = \int_{\gamma_t} f(z) \, dz, \qquad s,t \in [0,1]

证明

定义

F(s):=γsf(z)dz,s[0,1]F(s) := \int_{\gamma_s} f(z) \, dz,\qquad s \in [0,1]

我们证明 s:F(s)=0{}^\forall s: F'(s) = 0 即可

根据定义

F(s)=02πf(γs(θ))γs(θ)dθ=02πf(H(s,θ))θH(s,θ)dθF(s) = \int_0^{2\pi} f(\gamma_s(\theta)) \cdot \gamma_s'(\theta) \, d\theta = \int_0^{2\pi} f(H(s,\theta)) \cdot \frac{\partial}{\partial \theta} H(s,\theta) \, d\theta

我们令

g(s,θ):=f(H(s,θ))θH(s,θ)g(s,\theta) := f(H(s,\theta)) \cdot \frac{\partial}{\partial \theta} H(s,\theta)

注意到

γs(θ)z1=(1s)(z0z1)+RseiθRseiθ(1s)z0z1=(1s)(Rz0z1)+sr>rγs(θ)z0=s(z1z0)+(1s)R+srsz1z0+(1s)R+srR\begin{aligned} |\gamma_s(\theta) - z_1| &= |(1 - s)(z_0 - z_1) + R_s e^{i\theta}| \\ &\geq R_s|e^{i\theta}| - (1 - s)|z_0 - z_1| \\ &= (1 - s)(R - |z_0 - z_1|) + s r \gt r \\ |\gamma_s(\theta) - z_0| &= |s(z_1 - z_0) + (1 - s)R + sr| \\ &\leq s|z_1 - z_0| + (1 - s)R + sr \leq R \end{aligned}

所以 H([0,1]×[0,2π])D(z0,R)D(z1,r)H([0,1] \times [0,2\pi]) \subset \overline{D(z_0,R)} \setminus D(z_1,r)

由于 HH 是光滑的,并且

{sH(s,θ)=z1z0+(rR)eiθθH(s,θ)=iRseiθ\begin{cases} \dfrac{\partial}{\partial s} H(s,\theta) = z_1 - z_0 + (r - R) e^{i\theta} \\ \dfrac{\partial}{\partial \theta} H(s,\theta) = i R_s e^{i\theta} \end{cases}

ffD(z0,R)D(z1,r)\overline{D(z_0,R)} \setminus D(z_1,r) 上正则,所以 ff[0,1]×[0,2π][0,1] \times [0, 2\pi] 上也是 C1C^1(实可微)

所以 fH,g,Reg,Imgf \circ H, g, \mathrm{Re}g, \mathrm{Im}g 均为 [0,1]×[0,2π][0,1] \times [0, 2\pi] 上的 C1C^1 函数

那么

ddsF(s)=dds02πg(s,θ)dθ=dds(02πReg(s,θ)dθ+i02πImg(s,θ)dθ)=02πsReg(s,θ)dθ+i02πsImg(s,θ)dθ=02πs(Reg+iImg=g)(s,θ)dθ=02πsf(H(s,θ))(Hθ(s,θ))2+f(H(s,θ))2Hsθ(s,θ)dθ=[f(H(s,θ))Hs(s,θ)]θ=0θ=2π=0\begin{aligned} \frac{d}{ds} F(s) &= \frac{d}{ds} \int_0^{2\pi} g(s,\theta) \, d\theta \\ &= \frac{d}{ds} \left( \int_0^{2\pi} \mathrm{Re}g(s,\theta) \, d\theta + i \int_0^{2\pi} \mathrm{Im}g(s,\theta) \, d\theta \right) \\ &= \int_0^{2\pi} \frac{\partial}{\partial s} \mathrm{Re}g(s,\theta) \, d\theta + i \int_0^{2\pi} \frac{\partial}{\partial s} \mathrm{Im}g(s,\theta) \, d\theta \\ &= \int_0^{2\pi} \frac{\partial}{\partial s} (\underbrace{\mathrm{Re}g + i \mathrm{Im}g}_{= g})(s,\theta) \, d\theta \\ &= \int_0^{2\pi} \frac{\partial}{\partial s} f'(H(s,\theta)) \cdot \left( \frac{\partial H}{\partial \theta}(s,\theta) \right)^2 + f(H'(s,\theta)) \cdot \frac{\partial^2 H}{\partial s \partial \theta}(s,\theta) \, d\theta \\ &= \left[ f(H(s,\theta) )\cdot \frac{\partial H}{\partial s}(s,\theta) \right]_{\theta=0}^{\theta=2\pi} = 0 \end{aligned}

\square

在可以处理圆周变形后,再回顾先前给出的示例:对于路径 γ(t)=z0+reit,t[0,2π]\gamma(t) = z_0 + re^{it},\ t \in [0,2\pi]

γ1zz0dz={0,z0z1>r2πi,z0z1<r\int_\gamma \frac{1}{z - z_0} \, dz = \begin{cases} 0, & |z_0 - z_1| \gt r \\ 2\pi i, & |z_0 - z_1| \lt r \end{cases}

我们可以给出更一般的结论

示例
对于 z0,z1C,z0z1r>0z_0,\ z_1 \in \mathbb C,\ |z_0 - z_1| \neq r \gt 0
闭路径 γ(t)=z0+reit,t[0,2π]\gamma(t) = z_0 + re^{it},\ t \in [0,2\pi]

γ1(zz1)ndz={0,n12πi,n=1\int_\gamma \frac{1}{(z - z_1)^n} \, dz = \begin{cases} 0, & n \neq 1 \\ 2\pi i, & n = 1 \end{cases}

证明

n=1n = 1 的情况已经给出过,只需证明 n1n \neq 1 时积分为 00 即可
z0z1>r|z_0 - z_1| \gt r 时)
取满足 z0z1>r>r|z_0 - z_1| \gt r' \gt rrr',由于函数

1(zz1)n\frac{1}{(z - z_1)^n}

D(z0,r)D(z_0,r') 上正则,所以应用 Cauchy 积分定理,有

γ1(zz1)ndz=0\int_\gamma \frac{1}{(z - z_1)^n} \, dz = 0

z0z1<r|z_0 - z_1| \lt r 时)
rr' 满足 0<r<z0z1<r0 \lt r' \lt |z_0 - z_1| \lt r,定义新路径

γ(t)=z1+reit,t[0,2π]\gamma'(t) = z_1 + r' e^{-it},\quad t \in [0,2\pi]

由于函数

1(zz1)n\frac{1}{(z - z_1)^n}

D(z0,r)D(z1,r)\overline{D(z_0,r)} \setminus D(z_1,r') 上正则,所以可以应用圆周路径的变形定理,有

γ1(zz1)ndz=γ1(zz1)ndz=0\int_\gamma \frac{1}{(z - z_1)^n} \, dz = \int_{\gamma'} \frac{1}{(z - z_1)^n} \, dz = 0

\square

# 正则性与解析性

命题
DCD \subset \mathbb C 为开集,f:DCf:D \to \mathbb C,则 ffDD

正则解析\text{正则} \iff \text{解析}

证明

(\Rightarrow)
任取 z0Dz_0 \in D 固定,由于 DD 为开集,

r>0:D(z0,2r)D{}^\exists r \gt 0: D(z_0, 2r) \subset D

选取路径

γ(t)=z0+reit,t[0,2π]\gamma(t) = z_0 + r e^{it},\quad t \in [0,2\pi]

由 Cauchy 积分公式,有

f(z)=12πiγf(w)wzdw,zD(z0,r)f(z) = \frac{1}{2\pi i} \int_{\gamma} \frac{f(w)}{w - z} \, dw,\quad z \in D(z_0,r)

而对于 wγw \in \gamma^*,有

1wz=1wz0(zz0)=1wz011zz0wz0=n=0(zz0)n(wz0)n+1\frac{1}{w - z} = \frac{1}{w - z_0 - (z - z_0)} = \frac{1}{w - z_0} \cdot \frac{1}{1 - \frac{z - z_0}{w - z_0}} = \sum_{n=0}^\infty \frac{(z - z_0)^n}{(w - z_0)^{n+1}}

代回得到

f(z)=12πiγf(w)n=0(zz0)n(wz0)n+1dw=n=0(12πiγf(w)(wz0)n+1dw)(zz0)n\begin{aligned} f(z) &= \frac{1}{2\pi i} \int_{\gamma} f(w) \sum_{n=0}^\infty \frac{(z - z_0)^n}{(w - z_0)^{n+1}} \, dw \\ &= \sum_{n=0}^\infty \left(\frac{1}{2\pi i} \int_{\gamma} \frac{f(w)}{(w - z_0)^{n+1}} \, dw\right) (z - z_0)^n \end{aligned}

an:=12πiγf(w)(wz0)n+1dwa_n := \frac{1}{2\pi i} \int_{\gamma} \frac{f(w)}{(w - z_0)^{n+1}} \, dw

ffD(z0,r)D(z_0,r) 上解析
\square

(\Leftarrow)

f(z)=n=0an(zz0)n,zD(z0,r)f(z) = \sum_{n=0}^\infty a_n (z - z_0)^n,\quad z \in D(z_0,r)

则根据求和符号和微分的交换,因为幂级数在圆域内一致收敛,所以

f(k)(z)=n=kann!(nk)!(zz0)nk,zD(z0,r)f^{(k)}(z) = \sum_{n=k}^\infty a_n \frac{n!}{(n-k)!} (z - z_0)^{n-k},\quad z \in D(z_0,r)

对任意 kNk \in \mathbb N 成立。即无限次可微
所以 ffDD 上正则
\square

这引出了 Taylor 展开在复变函数上的推广:正则函数可以 Taylor 展开

定理 复变函数的 Taylor 展开
ffD(z0,r)\overline{D(z_0,r)} 上正则,则

f(z)=n=0f(n)(z0)n!(zz0)n,zD(z0,r)f(z) = \sum_{n=0}^\infty \frac{f^{(n)}(z_0)}{n!} (z - z_0)^n,\quad z \in D(z_0,r)

证明

回顾在 正则 \implies 解析 的证明过程,有

f(z)=n=0(12πiwz0=rf(w)(wz0)n+1dw)(zz0)nf(z) = \sum_{n=0}^\infty \left(\frac{1}{2\pi i} \int_{|w - z_0| = r} \frac{f(w)}{(w - z_0)^{n+1}} \, dw\right) (z - z_0)^n

其中

an=12πiwz0=rf(w)(wz0)n+1dwa_n = \frac{1}{2\pi i} \int_{|w - z_0| = r} \frac{f(w)}{(w - z_0)^{n+1}} \, dw

ff 应用逐项微分,有

f(n)(z0)=n!an=n!2πiwz0=rf(w)(wz0)n+1dwf^{(n)}(z_0) = n! a_n = \frac{n!}{2\pi i} \int_{|w - z_0| = r} \frac{f(w)}{(w - z_0)^{n+1}} \, dw

所以

an=f(n)(z0)n!a_n = \frac{f^{(n)}(z_0)}{n!}

带回得到结论

f(z)=n=0f(n)(z0)n!(zz0)nf(z) = \sum_{n=0}^\infty \frac{f^{(n)}(z_0)}{n!} (z - z_0)^n

\square

# Cauchy 微积分公式

定理 闭圆域下的 Cauchy 微积分公式
ff 在闭圆域 D(z0,r)\overline{D(z_0, r)} 上正则
则对于该闭圆域内,以此定点为圆心的任意闭曲线 γ\gamma,有

nN:f(n)(a)=n!2πiγf(z)(za)n+1dz,aD(z0,r){}^\forall n \in \mathbb N:\ f^{(n)}(a) = \frac{n!}{2\pi i} \int_{\gamma} \frac{f(z)}{(z - a)^{n+1}} \, dz,\quad a \in D(z_0,r)

证明

zD(z0,r)z \in D(z_0,r),若 z=z0z = z_0,则直接由 Taylor 定理得到结论
zz0z \neq z_0,取半径 rr' 满足

0<r<zz0<r0 \lt r' \lt |z - z_0| \lt r

选取路径

γ(t)=z0+reit,t[0,2π]\gamma'(t) = z_0 + r' e^{it},\quad t \in [0,2\pi]

由于 ff 在闭圆域 D(z0,r)\overline{D(z_0,r)} 上正则,所以在闭圆域 D(z0,r)\overline{D(z_0,r')} 上也正则,在此进行级数展开与逐项微分,有

f(n)(z)=n!2πiγf(w)(wz)n+1dwf^{(n)}(z) = \frac{n!}{2\pi i} \int_{\gamma'} \frac{f(w)}{(w - z)^{n+1}} \, dw

h(w):=f(w)(wz)n+1h(w) := \frac{f(w)}{(w - z)^{n+1}}

hhD(z0,r){z}\overline{D(z_0,r)} \setminus \{z\} 上正则,根据积分路径的变形有

γh(w)dw=γh(w)dw\int_{\gamma'} h(w) \, dw = \int_{\gamma} h(w) \, dw

这意味着

f(n)(z)=n!2πiγf(w)(wz)n+1dwf^{(n)}(z) = \frac{n!}{2\pi i} \int_{\gamma} \frac{f(w)}{(w - z)^{n+1}} \, dw

\square

特别地,对于圆环域

定理 圆环域下的 Cauchy 积分公式
ff 在圆环域 A(z0;r1,r2)A(z_0;r_1,r_2) 上正则
则对于该闭圆域内,以此定点为圆心的任意闭曲线 γ1,γ2\gamma_1,\ \gamma_2,有

f(a)=12πiγ1f(z)zadz12πiγ2f(z)zadz,aA(z0;r1,r2)f(a) = \frac{1}{2\pi i} \int_{\gamma_1} \frac{f(z)}{z - a} \, dz - \frac{1}{2\pi i} \int_{\gamma_2} \frac{f(z)}{z - a} \, dz,\quad a \in A(z_0;r_1,r_2)

命题
对于 r>0,z0Cr \gt 0, z_0 \in \mathbb C,以下等价

  • ff 在闭圆域 D(z0,r)\overline{D(z_0,r)} 上正则
  • 存在更大半径 R>rR \gt r,使得 ff 在开圆域 D(z0,R)D(z_0,R) 上正则